KulturaLifestyle

Co jadają Szwedzi?

Fot. FotoliaChoć bez problemu znajdziemy w szwedzkich miastach, tych mniejszych jak i większych, restauracje z kuchnią azjatycką, pizzerie czy budki z kebabem, Szwedzi nie zapominają o swojej tradycyjnej kuchni. A jest ona niezwykła, zważywszy na trudne warunki klimatyczne, w jakich przyszło żyć mieszkańcom tego kraju.

Szwedzka kuchnia wyróżnia się bogactwem ryb, zbóż, warzyw korzeniowych, owoców leśnych i nabiału oraz mięsa. Te składniki pozwalają na przygotowanie pożywnych, zdrowych i smacznych potraw… choć niektóre wzbudzają przerażenie nawet wśród samych Szwedów!

Ziemniaki

Tak jak w Polsce z ziemniaków znany jest przede wszystkim Poznań, tak szwedzką ostoją kartofli jest… cały kraj. Szwedzi uwielbiają ziemniaki, które zyskały tu popularność w XIX wieku i do dziś często stanowią bazę codziennego obiadu. Szczególnym uznaniem cieszą się młode ziemniaki, jedzone podczas święta midsommar. Podaje się je również ze śledziem, szczypiorkiem lub cebulą i śmietaną; pasują także do klopsików z sosem i borówek. Mogą być gotowane, tłuczone czy zapiekane – wśród tych ostatnich należy wyróżnić tzw. Janssons frestelse, danie z kartofli, cebuli i anchois. Słowem, istny ziemniaczany raj!

Warzywa

Oprócz ziemniaków kuchnia szwedzka wykorzystuje również inne warzywa korzeniowe, takie jak marchew (często tłuczoną), pietruszkę i buraki. Gotuje się także wiele zup, na przykład grochową (w wielu domach, zgodnie z historyczną tradycją, jedzoną w czwartki). Szwedzi używają także kapusty, podawanej w formie kiszonej lub jako potrawę podobną do znanych w Polsce gołąbków. Dania często przyprawiane są natką pietruszki lub koperkiem i innymi ziołami.

Zboże

Niektóre gatunki zboża, takie jak na przykład jęczmień i żyto, idealnie nadają się do uprawiania w zimnym klimacie Szwecji. Nic więc dziwnego, że niegdyś potrawy z różnorodnych kasz i żytni chleb były podstawowym produktem żywnościowym, a zwyczaje te po dziś dzień znajdują odzwierciedlenie w tradycyjnych, bożonarodzeniowych potrawach. Jednakże również dzisiaj Szwedzi zjadają duże ilości chleba, a wśród nich zdecydowanie wyróżnia się knäckebrӧd, twardy wypiek z mąki żytniej, wody i soli, który przypomina wafle. Jest on chętnie jedzony na śniadanie, np. posmarowany dżemem.

Ryby

Ten składnik szwedzkiej kuchni nie powinien dziwić – rybołówstwo już od wielu stuleci stanowi istotny element gospodarki tego kraju. Najbardziej popularnymi rybami w Szwecji są śledź, łosoś i dorsz, podawane na najróżniejsze sposoby – surowe, suszone, gotowane, pieczone lub… kiszone. Tak, szwedzki specjał – surstrӧmming – czyli kiszony śledź, jest tradycyjnym daniem, którego receptura została opracowana na długo zanim wynaleziono inne sposoby konserwacji pożywienia. Tym, co sprawia, że zakazuje się spożywania tej potrawy w zamkniętych pomieszczeniach i wnoszenia na pokład samolotu, jest… jej unikalny zapach, potrafiący skutecznie odstraszyć nawet największych twardzieli!

Ważnym elementem szwedzkiej kuchni są również raki. Obchodzona w sierpniu uczta rakowa, kräftskiva, została nawet opisana w książce Astrid Lindgren „Dzieci z Bullerbyn”.

Mięso

Zdecydowanie najbardziej znanym szwedzkim daniem mięsnym są kӧttbullar (klopsiki), obowiązkowo podawane podczas uroczystości i świąt. Oprócz tego popularne są różnego rodzaju kiełbaski oraz blodpudding (danie podobne do polskiej kaszanki), a także szynka, jedzona podczas Bożego Narodzenia. Ważnym składnikiem tradycyjnej kuchni Szwedów jest również mięso łosia (smakosze twierdzą, że smakuje ono jak las). Na północy kraju, zamieszkanej przez Saamów, możemy nawet skosztować burgerów z mięsa renifera.

Nabiał

Bogatym źródłem białka w szwedzkiej diecie są również chętnie spożywane produkty nabiałowe. Szwedzi piją duże ilości mleka i jedzą różnorodne rodzaje serów, a popularnym śniadaniem są płatki polane tzw. filmjӧlk, produktem, który najłatwiej określić jako coś pomiędzy jogurtem a kefirem.

Owoce lasu

Wykorzystanie owoców leśnych jest zdecydowanie cechą charakterystyczną szwedzkiej kuchni. Czarne borówki to nieodłączny element typowego szwedzkiego śniadania, natomiast borówka brusznica stanowi powszechny dodatek do wielu dań mięsnych. Z kolei rosnące w północnej części kraju żółte maliny moroszki, podawane z bitą śmietaną, są wyśmienitym deserem.

Zdrowa kuchnia

Szwedzka kuchnia to bogactwo smaków, kolorów i… zdrowia. Mieszkańcy tego północnego kraju dbają bowiem o to, by ich posiłki były zróżnicowane pod względem rodzaju produktów oraz ilości poszczególnych składników mineralnych i witamin. Dlatego też bez wątpienia Szwecja może stanowić ciekawe źródło inspiracji kulinarnych – nawet dla tych, którzy kręcą nosem na łososia, bo, jak podaje Dagens Nyheter (jeden z największych szwedzkich dzienników) w roku 2014 aż 10% Szwedów stanowili wegetarianie.